Książkowe Nowinki
Twardoch A.D. 2026
Ryszard Ochudzki - 13 marca, 2026Planowane odwiedziny miasta stołecznego Poznań coraz bliżej (Twardoch ma się pojawić na Targach Książki w niedzielę 15 marca), to warto wspomnieć o lekturze jego ostatnich dzieł według starego idiomu, czyli narracji męskiego mężczyzny w średnim wieku, Ślązaka, gardzącego polskością, bezbożnego ale z czarnymi bogami/istotami w tle oraz historią i Historią, z koniecznym opisem genitaliów oraz broni i amunicji.
Wszystko to mamy zarówno „Chołodzie” i „Powiedzmy, że Piontek”.
To też książki, które dla kogoś, kto śledził twórczość autora z czasów sprzed 20 lat (i kilogramów) temu, jego przyjazdów na Polcony czy Pyrkony, robią wrażenie wtórności, co w obecnym wieku jest zrozumiałe, bo taka uroda wczesnej starości, i ciągłe zastanawianie się „czy ja już aby tej anegdoty nie mówiłem?”.
* * *
„Chołod” to więc swoiste rozwinięcie „Zimnych wybrzeży” oraz opowiadań ze Spitsbergenu (choćby z tomu „Tak jest dobrze”).
„Powiedzmy, że Piontek” to narracyjnie pokłosie udanych eksperymentów z „Rondo na maszynę do pisania, papier i ołówek”, „Dwie przemiany Włodzimierza Kurczyka” (przeobrażenie zahukanego bohatera w samca alfa i na odwrót) czy też „Wiecznego Grunwaldu” (skakanie między wymiarami i epokami historycznymi). Co ciekawe, mamy też swoisty powrót wyklętej wcześniej fantastyki („inny świat” w „Chołodzie” czy bliska przyszłość A.D.2031 w „Powiedzmy, że Piontek”) – skromny, ale zawsze. Mamy i ambitną próbę – niczym Joyce w „Ulissesie” czy z „Gniazda światów” Hubertha transcendencji, przełamania granicy między czytelnikiem, autorem, i postaciami jego powieści.
Sam autor występuje bowiem na kartach, bo zarówno w „Chołodzie” jak i „Powiedzmy, że Piontek” pojawia się pisarz Szczepan Twardoch ze śląskich Pilchowic. Podobny zabieg mamy całkiem udanie u Michela Houellebecqa w „Mapie i terytorium”, gdzie też objawia się postać w powieści, z którą takoż obchodzi się brutalnie, w swoistej „bezkompromisowej” retrospekcji życiowych wyborów czy skutków sytuacji.
Twardoch z podobną brutalnością traktuje „Szczepana Twardocha” ale bez finezji i instynktu samozachowawczego Houellebecqa, który wie, w którym momencie odpuścić i zejść ze sceny, oddając głos stworzonym postaciom.
Szczepan do końca niestety sobie i czytelnikom nie odpuszcza. W obu swych powieściach, jesteśmy bowiem dopuszczeni do niby szczerej spowiedzi z życia Twardocha, ale jako, że nie dzieje się przed Bogiem i Historią, a przed publiką, którą należy zainteresować i rozerwać (jak śpiewała Nirvana) mamy miejscami wyznania pokroju współczesnych standuperów, którzy by się sprzedać, szydzą z siebie („byłem gruby i miałem męskie cycki”, haha) czy bliskich ze swojego życia, z domyślnym: z czego się śmiejcie- z samych siebie się śmiejecie!- co jednak zostawia z niesmakiem i kacem moralniakiem jednego i drugich.
Do tego zawsze jędrny miksik literatury sprzedającej milionowe nakłady (co działa u autorek young adult) – czyli sporo przemocy i seksu (rzecz jasna także homoseksualnego).
Twardoch, niegdyś wojownik konserwatyzmu z łam „Christianitas” czy „Frondy” dziś w stajni mediów, którym nie jest wszystko jedno czy lewicowych partii, które lubią być czasem razem, a czasem osobno, wie, że trzeba wsadzać odpowiednie wątki, by się sprzedało w puchnących nakładach i skapnęło jakąś nagrodą zachodnich koncernów czy wydawców. Co rzecz jasna ma miejsce i tym razem i daje oczekiwane efekty sprzedażowe.
Czyta się mi prozę Szczepana oczywiście jak zawsze sprawnie i dobrze, pisarz Twardoch umie w znienawidzonym języku polskim pięknie i porywająco tworzyć, zwłaszcza plastycznie zaprowadzać czytelnika do minionych dziejów (historii ostatnich 150 lat czy to sugestywnymi opisami sowieckiej rewolucji i północnej, nieludzkiej ziemi jak w „Chołodzie” czy niemieckich kolonii w Afryce przełomu XIX i XX wieku).
Wie wiele, umie jeszcze więcej, ale niewiele z tego wynika, oprócz końcowej, nihilistycznej rozpaczy.
Ostatnia powieść „Null” jak słyszę jest inna (nie czytałem) bo o wojnie bez owego idiomu alter ego autora. Może wobec dotychczas opisanych cierpień pisarza-bohatera swoich powieści, dalsze zmagania z piórem i ów „nowy, narracyjny idiom” przypominają rozwiązanie wzięte z „Czarodziejskiej góry” Tomasza Manna, gdzie po tysiącach stron dywagacji psychologiczno-filozoficznych i związanych z tym naporów burz i humorów, bohater hasa po okopach I wojny światowej, nareszcie wolny i szczęśliwy.
Życzę jednak Szczepanowi by miał inną ścieżkę życiowo-autorską niż bohater czy autor „Czarodziejskiej góry”, co rzecz jasna może oznaczać mniej splendoru literackiego oraz wojennej adrenaliny i dopaminy, ale więcej…no na pewno czegoś innego.
Powiedzmy lepszego?
Wierz mi Szczepan, lepszego.
Redaktor Ochudzki Ryszard
* * *
Formularz kontaktowy
Subskrybuj
Login
0 komentarzy
Najstarsze
